علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد، شب گذشته در نشست شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی طرح یکسانسازی و حذف ارز ترجیحی را اقدامی جسورانه خواند که با هدف تقویت تولید، حمایت از بخش خصوصی و اصلاح ساختارهای اقتصادی انجام شده و تأکید کردکشور از یک گردنه سخت اقتصادی عبور کرده است.اصلاح سیاست ارزی یکی از مهمترین تصمیمهای اقتصادی سالهای اخیر به شمار میرود که تأثیر مستقیمی بر صنعت، تولید، واردات، صادرات و فضای کلی بازرگانی کشور دارد. دولت با اجرای طرح یکسانسازی و حذف ارز ترجیحی تلاش کرد ساختارهای ناکارآمد گذشته را اصلاح کند و مسیر پایدارتری برای تأمین مواد اولیه، مدیریت تورم و حمایت از تولید داخلی ایجاد کند. این تصمیم، واکنشهای متفاوتی در میان فعالان اقتصادی ایجاد کرد اما بسیاری از تولیدکنندگان و بازرگانان آن را گامی ضروری میدانند.
حذف ارز ترجیحی و پایان اختلال در زنجیره تولید
ارز ترجیحی در سالهای گذشته اگرچه با هدف حمایت از تولید و مصرفکننده اجرا شد، اما در عمل اختلالهای جدی در زنجیره تأمین ایجاد کرد. بسیاری از واحدهای صنعتی به دلیل تخصیص نامنظم ارز، با کمبود مواد اولیه و افزایش هزینه مواجه شدند. حذف این سیاست، امکان برنامهریزی شفافتری را برای تولیدکنندگان فراهم کرده و وابستگی بنگاهها به تصمیمهای غیرقابل پیشبینی را کاهش داده است.
یکسانسازی نرخ ارز و شفافیت در واردات
واردکنندگان همواره از چندنرخی بودن ارز بهعنوان یکی از مهمترین موانع فعالیت خود یاد میکردند. تفاوت نرخها، رانت، تأخیر در ترخیص کالا و افزایش هزینه مبادله را به دنبال داشت. یکسانسازی تدریجی نرخ ارز، فضای شفافتری برای واردات ایجاد کرده و امکان رقابت سالمتری را میان فعالان بازرگانی به وجود آورده است. این شفافیت، هزینه نهایی کالاهای واسطهای و صنعتی را قابل پیشبینیتر میکند.
تأثیر سیاست ارزی جدید بر صادرات و ارزآوری
صادرکنندگان در سالهای اخیر با چالش بازگشت ارز و عدم تناسب نرخها مواجه بودند. اصلاح سیاست ارزی، انگیزه صادرات را تقویت کرده و مسیر بازگشت ارز حاصل از صادرات را هموارتر کرده است. افزایش صادرات غیرنفتی، نقش مهمی در تأمین ارز مورد نیاز صنعت و کاهش فشار بر منابع ارزی کشور دارد و میتواند به ثبات بیشتر بازار ارز کمک کند.
انتقال یارانه و کاهش فشار بر تولیدکننده
انتقال یارانه از ابتدای زنجیره به انتهای آن، فشار مستقیم بر تولیدکننده را کاهش داده است. در گذشته، قیمتگذاری دستوری و یارانه پنهان، حاشیه سود بنگاهها را محدود میکرد و سرمایه در گردش آنها را تحت فشار قرار میداد. سیاست جدید، امکان قیمتگذاری منطقیتری را برای واحدهای صنعتی فراهم کرده و زمینه بهبود نقدینگی در بخش تولید را ایجاد کرده است.
مدیریت تورم در بخش صنعت و بازار
اجرای اصلاح سیاست ارزی در شرایطی انجام شد که اقتصاد با شوک ارزی و تورم بالا روبهرو بود. دولت تلاش کرده است با کنترل نقدینگی و جلوگیری از کسری بودجه، اثرات تورمی این تصمیم را مدیریت کند. کاهش تقاضای هیجانی ارز و افزایش عرضه، به تعدیل نوسانات بازار کمک کرده و زمینه کاهش تورم ماهانه در بخش تولید و بازرگانی را فراهم میکند.
حفظ سرمایه در گردش بنگاههای اقتصادی
یکی از نگرانیهای اصلی فعالان صنعتی، خروج نقدینگی از بنگاهها بود. تمرکز سیاستگذار بر حفظ سرمایه در گردش، نقش مهمی در تداوم تولید دارد. تقسیط مالیات، بخشودگی جرایم و تسهیل پرداخت حق بیمه، فشار مالی کوتاهمدت بر واحدهای تولیدی را کاهش میدهد و مانع توقف خطوط تولید میشود.
تسهیلات و ابزارهای مالی در خدمت تولید
تخصیص تسهیلات با اولویت سرمایه در گردش، تأمین مالی زنجیرهای و استفاده از ابزارهایی مانند اوراق گام و برات الکترونیکی، مسیر جدیدی برای تأمین مالی غیرتورمی ایجاد کرده است. این ابزارها به بنگاهها کمک میکنند بدون افزایش نقدینگی مخرب، مواد اولیه تهیه کنند و تولید را ادامه دهند.
قطع وابستگی تولید به ارز نفتی
یکی از دستاوردهای مهم اصلاح سیاست ارزی، کاهش وابستگی تأمین کالاهای اساسی و مواد اولیه به ارز نفتی است. نوسانات فروش نفت در گذشته، اقتصاد را دچار بیثباتی میکرد و بدهیهای ارزی ایجاد میکرد. مدیریت مستقل منابع ارزی، امنیت بیشتری برای تولیدکنندگان و واردکنندگان فراهم کرده و ریسک فعالیت اقتصادی را کاهش داده است.
همکاری دولت و بخش خصوصی؛ شرط موفقیت اصلاحات
موفقیت اصلاح سیاست ارزی بدون همکاری نزدیک دولت و بخش خصوصی امکانپذیر نیست. ارتباط مستمر با تشکلهای صنعتی و بازرگانی، دریافت بازخوردها و اصلاح تدریجی سیاستها، میتواند اثرات منفی کوتاهمدت را کاهش دهد و منافع بلندمدت را تثبیت کند. فعالان اقتصادی نقش کلیدی در عبور از دوره گذار دارند.
نتیجهگیری
اصلاح سیاست ارزی، تصمیمی دشوار اما ضروری برای ساماندهی تولید، واردات، صادرات و کنترل تورم به شمار میرود. حذف ارز ترجیحی و حرکت بهسوی یکسانسازی نرخ ارز، شفافیت اقتصادی را افزایش داده و فضای قابل پیشبینیتری برای بنگاهها ایجاد کرده است. اگر سیاستهای مکمل بهدرستی اجرا شوند و تعامل دولت با بخش خصوصی ادامه یابد، این اصلاحات میتواند به تقویت تولید داخلی، توسعه بازرگانی و ثبات اقتصادی منجر شود.
سوالات متداول
اصلاح سیاست ارزی چه اثری بر تولید دارد؟
این سیاست با کاهش رانت و افزایش شفافیت، امکان برنامهریزی بهتر و حفظ سرمایه در گردش را برای تولیدکنندگان فراهم میکند.
آیا حذف ارز ترجیحی هزینه تولید را افزایش میدهد؟
در کوتاهمدت ممکن است هزینهها تغییر کند، اما در میانمدت ثبات و پیشبینیپذیری هزینهها به نفع تولید تمام میشود.
تأثیر این سیاست بر واردات چیست؟
واردات با نرخ شفافتری انجام میشود و تأخیرهای ناشی از تخصیص ارز کاهش پیدا میکند.
آیا اصلاح سیاست ارزی به کاهش تورم کمک میکند؟
مدیریت تقاضای ارز و کنترل نقدینگی، زمینه کاهش تورم ماهانه را فراهم میکند.
نقش بخش خصوصی در موفقیت این طرح چیست؟
ارائه پیشنهادهای اجرایی، همکاری در اصلاح سیاستها و تداوم تولید، نقش کلیدی بخش خصوصی را نشان میدهد.
افزودن دیدگاه